Ugoda przed mediatorem – kiedy ma moc tytułu wykonawczego?
Samo podpisanie ugody przed mediatorem nie oznacza jeszcze, że można skierować ją do komornika. Na wniosek strony sąd przeprowadza postępowanie o zatwierdzenie ugody; jeżeli ugoda podlega wykonaniu w egzekucji, zatwierdzenie następuje przez nadanie klauzuli wykonalności.
Dwa etapy: ugoda i zatwierdzenie
Ugoda zawarta przed mediatorem jest rezultatem porozumienia stron. Jeżeli ma być wykorzystana w egzekucji, konieczny jest etap sądowy. Zgodnie z art. 18314 § 1 KPC sąd na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody.
Klauzula wykonalności czy postanowienie?
Jeżeli treść ugody nadaje się do wykonania w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności. W przeciwnym razie zatwierdza ugodę postanowieniem. Dlatego przy redagowaniu porozumienia trzeba od razu myśleć o tym, czy obowiązek jest dostatecznie konkretny, aby mógł być wykonany.
Sąd nie zatwierdza każdej ugody
Kontrola sądowa nie jest czystą formalnością. KPC przewiduje przesłanki odmowy zatwierdzenia, m.in. gdy ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, zmierza do obejścia prawa albo jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. Mediator nie zastępuje sądu w tej kontroli.
Precyzja świadczenia
Ugoda dotycząca zapłaty powinna jasno wskazywać kwotę, termin, sposób płatności, ewentualne raty i konsekwencje opóźnienia. Przy obowiązkach niepieniężnych trzeba opisać czynność tak, aby nie powstał spór, co właściwie miało zostać wykonane. Nieprecyzyjna ugoda może zakończyć konflikt tylko pozornie.
Roszczenia z różnych postępowań
Aktualny art. 18314 przewiduje również mechanizm dla ugód obejmujących roszczenia objęte różnymi postępowaniami. Strony powinny odpowiednio oznaczyć sprawy i wskazać sąd, który podejmie czynności zatwierdzające, z uwzględnieniem ograniczeń właściwości rzeczowej i wyłącznej.
Praktyka mediacyjna
Przed podpisaniem ugody warto przeprowadzić „test egzekucyjny”: kto, komu, co, kiedy i gdzie ma wykonać; czy obowiązek jest mierzalny; co dzieje się przy częściowym wykonaniu; czy harmonogram jest realny. Dobra ugoda nie tylko kończy spór, ale minimalizuje ryzyko nowego sporu o jej interpretację.
- ustal dokładny stan faktyczny i chronologię;
- sprawdź aktualne brzmienie właściwych przepisów;
- zabezpiecz dokumenty i dowody;
- ustal właściwy organ, tryb i terminy;
- oceń wyjątki oraz ryzyka proceduralne;
- przygotuj działanie podstawowe i wariant awaryjny;