Wizerunek sportowca: klub, sponsor i media społecznościowe – kto może korzystać z wizerunku

Wizerunek to odrębne dobro chronione prawem

Art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowi, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby przedstawionej. To, że klub posiada prawa do transmisji meczu albo zdjęcia zostały wykonane przez klubowego fotografa, nie oznacza automatycznie nieograniczonego prawa do komercyjnego wykorzystywania twarzy zawodnika.

Wyjątek dla osoby powszechnie znanej ma granice

Zezwolenie nie jest wymagane przy rozpowszechnianiu wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w tym zawodowych. Nie oznacza to jednak nieograniczonego prawa sponsora do sugerowania, że sportowiec reklamuje dowolny produkt.

Relacja klub – zawodnik

Umowa zawodnicza często zawiera klauzule dotyczące używania wizerunku do celów sportowych, promocyjnych i marketingowych klubu. Kluczowe jest, czy zakres obejmuje tylko identyfikację drużyny i promocję wydarzeń, czy również kampanie sponsorów i partnerów handlowych.

Relacja sponsor – zawodnik

W indywidualnej umowie sponsorskiej należy określić, jakie materiały mogą być tworzone, czy sponsor może używać archiwalnych zdjęć, czy może łączyć wizerunek z produktami partnerów, jak długo trwa licencja oraz co dzieje się po zakończeniu współpracy.

Media społecznościowe nie znoszą ochrony

Opublikowanie zdjęcia przez sportowca na Instagramie nie oznacza automatycznej zgody na pobranie go przez markę i użycie w reklamie. Regulamin platformy i uprawnienia użytkownika to coś innego niż zgoda na komercyjne rozpowszechnianie wizerunku przez konkretny podmiot.

Wizerunek zbiorowy drużyny

Zdjęcie drużynowe, relacja z meczu czy ujęcie publicznej imprezy może podlegać odmiennym regułom niż indywidualny portret reklamowy. Jeżeli zawodnik jest jedynie szczegółem większej całości, art. 81 przewiduje wyjątek. Im bardziej przekaz koncentruje się na jednej osobie i wykorzystuje jej rozpoznawalność, tym ważniejsze staje się wyraźne umocowanie umowne.

Małoletni sportowiec

Przy zawodniku małoletnim decyzje dotyczące komercyjnego wykorzystywania wizerunku wymagają szczególnej ostrożności oraz udziału przedstawiciela ustawowego. Umowa powinna być oceniana przez pryzmat dobra dziecka, czasu trwania, zakresu kampanii oraz sposobu prezentacji.

Co powinno znaleźć się w umowie

Warto określić pola wykorzystania wizerunku, konkretne kanały, terytorium, okres, prawo do modyfikacji materiału, zasady zatwierdzania kampanii, branże wyłączone oraz obowiązek usunięcia materiałów po zakończeniu umowy. Ogólna zgoda „na wykorzystanie wizerunku bez ograniczeń” generuje późniejsze spory.