Rozliczenia partnerów po rozstaniu bez małżeństwa

Brak ustawowego podziału po połowie

Wspólne życie nie oznacza, że każdy zakup staje się własnością partnerów w równych częściach. Trzeba odrębnie ustalić, kto nabył nieruchomość, kto zapłacił za poszczególne rzeczy i jaka była treść uzgodnień. Sama wieloletnia relacja nie stanowi podstawy do stosowania przepisów o małżeńskiej wspólności ustawowej.

Możliwe podstawy roszczeń

W konkretnych sytuacjach znaczenie mogą mieć współwłasność, umowa pożyczki, rozliczenie nakładów lub bezpodstawne wzbogacenie na podstawie art. 405 i nast. k.c. Dobór podstawy zależy od celu świadczenia i tego, czy istniał obowiązek jego spełnienia. Nie należy automatycznie kwalifikować wszystkich codziennych wydatków jako pożyczki.

Wspólne inwestowanie w cudzą nieruchomość

Najbardziej złożone spory dotyczą remontu domu należącego do jednego partnera. Potrzebne są umowy, dokumenty zakupu materiałów, potwierdzenia przelewów i dowody tego, jakie trwałe korzyści uzyskał właściciel. Trzeba również zbadać, czy wydatki były dokonywane nieodpłatnie, czy w oczekiwaniu określonego rozliczenia.

Pieniądze na życie codzienne

Opłaty za żywność, podróże lub zwykłe koszty prowadzenia gospodarstwa domowego mogą mieć inny charakter niż finansowanie rozbudowy nieruchomości. Bez ustalenia wspólnych zamiarów nie można żądać automatycznego zwrotu połowy każdego rachunku. Przydatna jest chronologia świadczeń oraz rozmów o ich celu.

Ugoda zamiast procesu o każdą pozycję

Warto sporządzić tabelę rzeczy i nakładów, wskazać dokumenty oraz odróżnić roszczenia bezsporne od wymagających oceny prawnej. Ugoda powinna określać kwoty, sposób wydania rzeczy i ewentualne zrzeczenie się jasno opisanych roszczeń. W przypadku nieruchomości należy pamiętać o wymaganiach co do formy właściwych czynności.

Wnioski dla stron

Najpierw należy ustalić właściciela każdego składnika majątku oraz podstawę finansowania zakupów i remontów. Dopiero na tej podstawie można rozważać rozliczenia z umowy, współwłasności albo bezpodstawnego wzbogacenia. Sam fakt kilkuletniego wspólnego życia nie tworzy automatycznie takiego ustroju majątkowego jak małżeńska wspólność ustawowa.

Dlaczego nie można automatycznie stosować zasad podziału majątku małżeńskiego

W związku nieformalnym nie powstaje z samego faktu wspólnego pożycia ustawowa wspólność majątkowa małżeńska. Rozliczenia trzeba więc budować na konkretnych stosunkach prawnych: współwłasności rzeczy, zawartej umowie, pożyczce, nakładach lub bezpodstawnym wzbogaceniu. Dla każdej płatności należy ustalić cel przekazania środków, dokumenty i to, kto odniósł korzyść. Inna może być ocena spłat kredytu za wspólną nieruchomość, a inna zwykłych wydatków konsumpcyjnych.

Materiał dowodowy: warto przygotować chronologiczną tabelę przelewów, umów, faktur, korespondencji i tytułów własności, z odrębnym oznaczeniem wydatków na bieżące utrzymanie, zakupu rzeczy oraz zwiększenia wartości cudzej nieruchomości. Dochodzenie roszczenia wymaga prawidłowego określenia jego podstawy, wymagalności i przedawnienia. Wyliczenie jednej łącznej „połowy wspólnych wydatków” zwykle jest zbyt uproszczone.