Program komputerowy stworzony przez pracownika – komu przysługują prawa?
Jeżeli program komputerowy został stworzony przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, autorskie prawa majątkowe do programu przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej. Kluczowe jest jednak ustalenie, czy stworzenie programu rzeczywiście mieściło się w obowiązkach pracowniczych.
Reguła szczególna dla software
Art. 74 ust. 3 prawa autorskiego ustanawia szczególną zasadę dla programów komputerowych. Prawa majątkowe do programu stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, chyba że strony umówiły się inaczej. To rozwiązanie trzeba odróżnić od ogólnych reguł dotyczących innych utworów pracowniczych.
Najważniejsze jest źródło obowiązku
Sam fakt pozostawania w zatrudnieniu nie wystarcza. Trzeba zbadać umowę, zakres obowiązków, polecenia służbowe, rzeczywistą organizację pracy i cel projektu. Program napisany prywatnie po godzinach nie staje się automatycznie własnością pracodawcy tylko dlatego, że twórca jest jego pracownikiem. Z drugiej strony brak słowa „programowanie” w nazwie stanowiska nie przesądza sprawy, jeżeli tworzenie kodu rzeczywiście należy do obowiązków.
Co jest chronione?
Ochrona programu obejmuje formy jego wyrażenia; idee i zasady leżące u podstaw elementów programu nie są objęte ochroną prawnoautorską jako takie. W projekcie IT trzeba więc oddzielać kod i inne chronione formy ekspresji od koncepcji funkcjonalnej, algorytmicznej czy biznesowej.
Pracownik, B2B i podwykonawca to nie to samo
Art. 74 ust. 3 dotyczy stosunku pracy. Nie wolno automatycznie przenosić tej reguły na kontrakt B2B, umowę zlecenia lub dzieło. W relacjach z niezależnym programistą konieczne jest odpowiednie uregulowanie praw w umowie, z uwzględnieniem wymogów prawa autorskiego i rzeczywistego modelu współpracy.
Repozytorium nie rozstrzyga własności
To, że kod znajduje się na firmowym GitHubie, komputerze lub serwerze, jest dowodem organizacyjnym, ale samo w sobie nie rozstrzyga praw autorskich. Analogicznie użycie prywatnego sprzętu nie wyłącza automatycznie praw pracodawcy, jeżeli program powstał w wykonaniu obowiązków pracowniczych.
Jak ograniczyć spór?
Zakres obowiązków powinien jasno opisywać tworzenie i rozwój software, a dokumentacja projektu wskazywać autorów, komponenty zewnętrzne i licencje open source. Przy odejściu pracownika warto wykonać audyt repozytoriów i zależności. Szczególnej kontroli wymagają elementy stworzone wcześniej, biblioteki osób trzecich i kod pochodzący z innych projektów.
- ustal dokładny stan faktyczny i chronologię;
- sprawdź aktualne brzmienie właściwych przepisów;
- zabezpiecz dokumenty i dowody;
- ustal właściwy organ, tryb i terminy;
- oceń wyjątki oraz ryzyka proceduralne;
- przygotuj działanie podstawowe i wariant awaryjny;