Prawo do usunięcia danych z internetu: art. 17 RODO i wyjątki

Prawo do usunięcia jest zależne od przesłanek

RODO wskazuje sytuacje, w których osoba może żądać od administratora usunięcia swoich danych bez zbędnej zwłoki. Obejmuje to m.in. ustanie potrzeby przetwarzania do danego celu, skuteczne wycofanie zgody bez innej podstawy prawnej, odpowiedni sprzeciw albo niezgodność przetwarzania z prawem. Nie każda informacja zawierająca nazwisko musi zostać skasowana na pierwsze żądanie. Analiza wymaga ustalenia administratora, celu i konkretnej podstawy przetwarzania.

Wycofanie zgody nie zawsze wystarcza

Jeżeli dane były przetwarzane na podstawie zgody, jej cofnięcie może uruchamiać obowiązek usunięcia, jeśli brak innej podstawy. Nie należy jednak zakładać, że ten sam skutek wystąpi przy dokumentacji księgowej przechowywanej z powodu obowiązku ustawowego albo w sytuacji prowadzenia sporu. Administrator powinien przeanalizować rzeczywistą podstawę i szczególny okres przechowywania, zamiast odpowiadać schematycznym zdaniem, że dane są „w systemie na zawsze”.

Kto jest administratorem treści w internecie

W zależności od sytuacji administratorem może być wydawca strony, sklep internetowy, właściciel portalu, pracodawca czy podmiot prowadzący katalog. Usunięcie publikacji u źródła i usunięcie odnośnika z wyników wyszukiwania to dwa różne działania. Nie można automatycznie utożsamiać każdej platformy hostującej dane z autorem i administratorem wszystkich treści. Skuteczne żądanie powinno być skierowane do właściwego podmiotu i wskazywać konkretne adresy oraz informacje.

Indeksowanie przez wyszukiwarki

Prawo do usunięcia wyników dla zapytań związanych z osobą wymaga wyważenia interesów osoby i prawa odbiorców do informacji. W określonych sytuacjach wyszukiwarka może być zobowiązana do usunięcia wyniku wyszukiwania powiązanego z nazwiskiem, choć sam artykuł źródłowy pozostanie legalnie dostępny w sieci. W procesie oceny znaczenie mogą mieć aktualność informacji, status osoby, rodzaj publikacji i jej związek z debatą publiczną.

Wyjątek wolności wypowiedzi i informacji

Art. 17 ust. 3 przewiduje wyjątki, w tym przetwarzanie niezbędne do korzystania z wolności wypowiedzi i informacji. Szczególne znaczenie ma to przy rzetelnych publikacjach prasowych i archiwach informacyjnych. Nie oznacza to jednak, że każda strona nazywająca się portalem informacyjnym może nieograniczenie publikować wszelkie dane osobowe. Konieczna jest ocena proporcjonalności, celu informacyjnego i pozostałych praw osoby.

Dane potrzebne do realizacji obowiązku prawnego

Obowiązki podatkowe, rachunkowe, kadrowe albo regulacyjne mogą wymagać określonego czasu retencji. Wtedy administrator może mieć prawną podstawę odmowy całkowitego usunięcia. Powinien jednak badać, czy wszystkie dane są rzeczywiście niezbędne i czy można ograniczyć ich dostępność. Nie każda informacja, której firma mogłaby potrzebować w przyszłości, automatycznie spełnia przesłanki wyjątku ustawowego.

Ustalenie, dochodzenie i obrona roszczeń

RODO przewiduje możliwość zachowania danych w zakresie niezbędnym do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń. Obejmuje to odpowiednie dokumenty związane ze sporem, ale nie oznacza dowolnej retencji całej historii osoby przez nieograniczony czas. Administrator powinien rozważyć zakres niezbędnych informacji, okresy przedawnienia i właściwe środki bezpieczeństwa. Osoba żądająca usunięcia może domagać się rzeczowego wyjaśnienia podstaw odmowy.

Forma żądania i termin odpowiedzi

Wniosek powinien wskazywać tożsamość osoby, administratora, konkretne dane i podstawę żądania. Administrator może w odpowiednich przypadkach zweryfikować tożsamość, ale nie powinien żądać nadmiarowych dokumentów. Art. 12 RODO przewiduje co do zasady odpowiedź bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca, z ustawowymi wyjątkami umożliwiającymi przedłużenie. Warto zachować potwierdzenie złożenia wniosku oraz odpowiedź administratora.

Skarga i droga sądowa

Jeżeli administrator odmawia realizacji prawa bez przekonującej podstawy albo nie odpowiada, osoba może rozważyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych oraz odpowiednie środki sądowe. W sprawach reputacyjnych mogą istnieć równoległe roszczenia dotyczące dóbr osobistych. Nie każda skarga kończy się nakazem usunięcia wszystkich treści; organ i sąd oceniają konkretne podstawy i ustawowe wyjątki.

Usunięcie z platformy a kopie archiwalne

Administrator może usuwać treść z publicznej strony, ale dane mogły wcześniej zostać przekazane podwykonawcom, wyszukiwarkom albo innym odbiorcom. Art. 17 przewiduje odpowiednie obowiązki informacyjne względem innych administratorów w określonych przypadkach, z uwzględnieniem dostępnej technologii i kosztów. Nie oznacza to fizycznej gwarancji wymazania każdej kopii istniejącej na cudzym urządzeniu. Warto wskazać, czy osoba domaga się usunięcia publikacji u źródła, ograniczenia indeksowania czy danych z konkretnego konta. Dla każdej warstwy może być potrzebny osobny krok i właściwy adresat.

Archiwum prasowe i historia zdarzeń

Wpis dotyczący historycznego postępowania sądowego może mieć wartość informacyjną, nawet gdy jest dla osoby niekorzystny. Z drugiej strony nieaktualny lub niekompletny wynik wyszukiwania może tworzyć zniekształcony obraz sytuacji. Ocena obejmuje czas, status osoby, prawdziwość, aktualność i wagę informacji publicznej. Nie powinno się automatycznie utożsamiać żądania usunięcia linku z żądaniem cenzurowania legalnego archiwum. Rozwiązaniem bywa odpowiednie uzupełnienie informacji, ograniczenie indeksowania określonych zapytań albo inny środek proporcjonalny do naruszenia.

Dobre żądanie usunięcia nie musi ujawniać kolejnych wrażliwych danych

Administrator powinien odpowiednio potwierdzić tożsamość osoby, ale nie zawsze potrzebuje kopii dowodu osobistego z pełnym zestawem danych. Przedstawienie konkretnego linku, adresu konta i informacji umożliwiających bezpieczną weryfikację bywa wystarczające. Jeśli platforma żąda nadmiarowych dokumentów, należy ocenić zasadę minimalizacji. Osoba może też rozważyć ograniczenie przetwarzania danych na czas wyjaśniania sporu, jeśli spełniono odpowiednie przesłanki. Ważne jest zachowanie potwierdzenia zgłoszenia oraz wskazanie, czy chodzi o usunięcie u źródła, z wyników wyszukiwania czy z profilu usługowego.

Powiązane analizy

Automatyczne decyzje – art. 22 RODO · Zniesławienie w internecie