Patostreaming w 2026 r. Art. 255b k.k. i odpowiedzialność twórców w mediach społecznościowych
Patostreaming ma od 23 sierpnia 2026 r. własny przepis karny. Wyjaśniamy art. 255b, transmisje inscenizowane, nagrania z udziałem małoletnich, groźby, stalking, dowody i granice wolności słowa.
W internecie można transmitować niemal wszystko, ale nie wszystko wolno. Przez lata słowo „patostreaming” było przede wszystkim etykietą zjawiska społecznego: transmisji opartych na upokarzaniu, przemocy, poniżaniu i przekraczaniu granic prywatności. Od 23 sierpnia 2026 r. polski Kodeks karny zawiera odrębny art. 255b, dotyczący określonych form publicznego rozpowszechniania takich treści w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Nowa regulacja nie czyni przestępstwem każdej wulgarnej wypowiedzi, prowokacyjnego nagrania czy obraźliwej transmisji. Kluczowe są dokładne znamiona czynu: charakter przedstawionego zachowania, publiczność rozpowszechnienia przez sieć teleinformatyczną, cel korzyści i właściwy moment działania. Równolegle sprawca może odpowiadać za przemoc, groźby, uporczywe nękanie i inne przestępstwa niezależnie od samego faktu transmisji.
Art. 255b k.k. – nowe przestępstwo obowiązujące od 23 sierpnia 2026 r.
Przepis wprowadzono ustawą z 11 czerwca 2026 r. o zmianie Kodeksu karnego, ogłoszoną w Dz.U. z 2026 r. poz. 988. Ustawa weszła w życie 23 sierpnia 2026 r.; jej przepisy zostały uwzględnione w tekście jednolitym k.k. ogłoszonym w Dz.U. z 2026 r. poz. 1342. To już prawo obowiązujące, a nie projekt lub zapowiedź.
Art. 255b § 1 penalizuje publiczne rozpowszechnianie za pośrednictwem sieci teleinformatycznej, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, treści przedstawiających: popełnienie czynu zabronionego zagrożonego pozbawieniem wolności, gdy przedmiotem zamachu jest dobro osobiste; przemoc wobec zwierzęcia z naruszeniem przepisów ustawy; albo poniżające traktowanie innej osoby, nawet za jej zgodą. Za typ podstawowy przewidziano pozbawienie wolności do trzech lat.
W § 2 objęto tą samą sankcją rozpowszechnianie treści mogących wywołać przekonanie, że przedstawiają zachowania określone w § 1. Oznacza to, że fikcyjność sceny nie usuwa automatycznie odpowiedzialności. Trzeba jednak dokładnie zbadać, czy treść rzeczywiście mieści się w ustawowym opisie, a sprawca działał w wymaganym celu.
Treści z udziałem małoletniego – kwalifikacja surowsza
Jeżeli treści z art. 255b § 1 albo 2 przedstawiają małoletniego, § 3 przewiduje karę pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Nie należy utożsamiać tej regulacji wyłącznie z fizyczną przemocą wobec dziecka. W konkretnych okolicznościach znaczenie może mieć także poniżające traktowanie i przedstawianie go publiczności w internecie.
Niezależnie od art. 255b wchodzić w grę mogą przepisy dotyczące znęcania się, nietykalności cielesnej, gróźb, ochrony wizerunku oraz praw dziecka. Ocena zbiegu czynów i przepisów wymaga szczegółowej rekonstrukcji zachowania. Nie można mechanicznie doliczać nowego przestępstwa do każdej publikacji z udziałem osoby małoletniej.
Korzyść majątkowa lub osobista: pieniądze nie zawsze muszą zostać wypłacone
Ustawodawca wymaga działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. W postępowaniu trzeba więc zbadać motyw i zamiar sprawcy. Możliwe znaczenie mają między innymi płatne subskrypcje, darowizny widzów, reklamy, monetyzacja kanału czy oczekiwane korzyści pozafinansowe. Nie wystarczy jednak automatyczne stwierdzenie, że każdy internetowy twórca pragnie zasięgów.
Ważne jest rozróżnienie między korzyścią jako celem działania a rzeczywistym uzyskaniem pieniędzy. Tak samo sama obecność reklam na platformie nie dowodzi bez dalszych ustaleń, że konkretny materiał opublikowano z zamiarem wymaganym przez art. 255b.
Fikcja, żart i „ustawka”: czy inscenizacja wyłącza karalność?
Nie. Art. 255b § 2 został skonstruowany właśnie w sposób obejmujący określone rozpowszechnianie treści, które mogą wywołać przekonanie, iż przedstawiają rzeczywiste zachowania wskazane w § 1. Z drugiej strony nie oznacza to, że każda fabularna scena przemocy stanowi patostreaming w sensie karnym.
Art. 255b § 4 wyłącza kwalifikację z tego przepisu w przypadku czynu podjętego w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej albo w celu ochrony interesu publicznego. Zakres wyłączenia wymaga oceny faktycznej funkcji materiału. Samo nazwanie transmisji „dokumentem”, „performance'em” czy „eksperymentem” nie przesądza o zastosowaniu wyjątku.
Przepis nie powinien służyć automatycznemu karaniu dziennikarza dokumentującego przemoc, badacza analizującego problem czy osoby publikującej materiał dowodowy w rzeczywistym interesie publicznym. Jednocześnie działalność artystyczna nie legalizuje innych przestępstw, które mogły zostać popełnione podczas nagrania.
Kto odpowiada: autor przemocy, streamer, moderator i organizator?
Trzeba odróżnić zachowanie osoby dopuszczającej się przemocy od zachowania osoby rozpowszechniającej materiał. Mogą to być różni ludzie. Streamer może również sam popełniać czyn przedstawiany w transmisji. W takich przypadkach analizie podlegają zarówno znamiona art. 255b, jak i ewentualnych odrębnych przestępstw.
Odpowiedzialność pozostałych uczestników wymaga ustalenia ich roli na gruncie art. 18 k.k. Sama obecność na czacie, funkcja moderatora czy jednorazowa wpłata nie dowodzą automatycznie współsprawstwa lub pomocnictwa. Inaczej może być, gdy materiał dowodowy wykaże świadome organizowanie, nakłanianie albo ułatwianie konkretnego czynu zabronionego.
Groźby, stalking, przemoc i bezprawne upublicznienie intymnych nagrań
Art. 255b nie zastępuje istniejących przepisów. Groźby karalne mogą odpowiadać art. 190 k.k., jeżeli spełnione są jego ustawowe przesłanki. Uporczywe nękanie, istotne naruszenie prywatności lub podszywanie się pod inną osobę w określonym celu mogą wymagać oceny w świetle art. 190a. Zmuszanie do określonego zachowania wiąże się z art. 191, a utrwalanie lub rozpowszechnianie określonego intymnego wizerunku bez wymaganej zgody – z art. 191a.
W zależności od okoliczności mogą wystąpić też naruszenie nietykalności, uszkodzenie ciała, znęcanie się, zniesławienie lub zniewaga. Nie każda obraźliwa wypowiedź jest groźbą karalną i nie każdy konflikt internetowy jest stalkingiem. Konieczne jest sprawdzenie wszystkich znamion, w tym formy ścigania; niektóre przestępstwa są co do zasady ścigane z oskarżenia prywatnego lub na wniosek.
Publiczna transmisja a prywatny kanał
Jedną z przesłanek art. 255b jest publiczne rozpowszechnianie przez sieć teleinformatyczną. Ustalając publiczny charakter działania, należy zbadać rzeczywistą dostępność materiału, a nie tylko nazwę platformy. Transmisja otwarta, kanał dostępny wielu odbiorcom oraz rozmowa w ściśle ograniczonym prywatnym gronie mogą wymagać odmiennej oceny.
Równie ważny jest czas rozpowszechnienia. Materiał nagrany przed 23 sierpnia 2026 r. nie staje się automatycznie przestępstwem z nowego przepisu w odniesieniu do wszystkich wcześniejszych zachowań. Osobno trzeba oceniać ewentualne nowe rozpowszechnianie po wejściu ustawy w życie i zasady prawa międzyczasowego.
Dowody cyfrowe: zrzut ekranu może nie wystarczyć
W sprawach o patostreaming kluczowe mogą być oryginalny zapis transmisji, jej data, identyfikator konta, historia publikacji, zasady dostępu, strumień komentarzy oraz dokumentacja płatności i monetyzacji. Zrzut ekranu bywa przydatny, ale nie zawsze zachowuje pełny kontekst, długość materiału i chronologię wydarzeń.
Ważne jest odróżnienie osoby widocznej na nagraniu od administratora profilu i faktycznego operatora transmisji. W przypadku plików pobranych z platformy należy odnotować źródło, czas zabezpieczenia, integralność i ewentualne zmiany. Kiedy nagranie jest fragmentaryczne, ustalenie czy przedstawione zachowanie rzeczywiście wyczerpuje znamiona czynu może wymagać szerszego materiału.
Przy opublikowaniu materiału dokumentującego przemoc nie wolno pominąć również ochrony osób pokrzywdzonych. Bezrefleksyjne udostępnianie nagrań może pogłębiać ich krzywdę. Zabezpieczenie dowodowe nie musi oznaczać dalszego publicznego rozpowszechniania upokarzających treści.
Platforma społecznościowa a odpowiedzialność sprawcy
Regulamin serwisu i usunięcie transmisji nie są odpowiednikami wyroku karnego. Naruszenie zasad platformy nie oznacza automatycznie przestępstwa, a pozostawienie filmu w sieci nie świadczy o jego legalności. Istotne są przepisy ustawowe, ustalona rola osób i dowody.
Obowiązki platform wynikające między innymi z unijnego aktu o usługach cyfrowych (DSA) stanowią odrębną płaszczyznę od odpowiedzialności karnej twórcy. Procedury zgłaszania treści, moderacja i współpraca z organami nie zwalniają organów ścigania z wykazania winy w postępowaniu karnym.
Przykład: transmisja z poniżaniem i płatnymi reakcjami
Podczas publicznego streamu prowadzący poniża zaproszoną osobę. Widzowie przekazują wpłaty, a organizator zapowiada kolejne podobne transmisje. Sama obecność wpłat nie jest jeszcze wyrokiem. Trzeba ustalić charakter zachowania, publiczny sposób rozpowszechnienia, cel korzyści oraz ewentualną zgodę osoby pokrzywdzonej, która w przypadku poniżającego traktowania nie wyłącza automatycznie art. 255b. Jeżeli dochodzi także do przemocy lub gróźb, konieczna może być odrębna kwalifikacja tych zachowań.
Wniosek: wolność ekspresji nie jest immunitetem dla przemocy
Prawo karne nie jest narzędziem do karania złego gustu. Nie powinno także pozwalać na zarobkowe eksploatowanie cierpienia i poniżenia tylko dlatego, że wydarzenia rozgrywają się przed kamerą. Nowy art. 255b wymaga precyzyjnej interpretacji – zarówno z szacunku dla osób pokrzywdzonych, jak i z uwagi na wolność słowa, działalność dziennikarską i zasadę określoności czynu zabronionego. Rozstrzygają znamiona ustawowe, a nie emocjonalna ocena zachowania twórcy.
Podstawa prawna i źródła pierwotne
- Ustawa z 11 czerwca 2026 r. zmieniająca Kodeks karny, Dz.U. 2026 poz. 988 – wprowadzająca art. 255b od 23 sierpnia 2026 r.
- Kodeks karny, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1342, w szczególności art. 18, 190, 190a, 191, 191a, 212, 216 i 255b
- Kodeks postępowania karnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 490
- Rozporządzenie (UE) 2022/2065 o jednolitym rynku usług cyfrowych (DSA)
- Ustalenie publicznego charakteru rozpowszechnienia i daty czynu.
- Identyfikacja zachowania przedstawionego na nagraniu oraz ewentualnej inscenizacji.
- Wykazanie celu korzyści majątkowej lub osobistej, zamiast domniemywania go z zasięgów.
- Sprawdzenie, czy materiał przedstawia małoletniego i czy ma zastosowanie wyjątek z § 4.
- Zabezpieczenie oryginalnego materiału, metadanych i informacji o koncie.
Udostępnij tę analizę
Jeśli materiał może pomóc innym zrozumieć problem prawny, przekaż odnośnik dalej.