Loty dronem w 2026 r.: kategoria otwarta a szczególna według EASA

Regulacje EASA obejmują użycie profesjonalne i rekreacyjne

Przepisy unijne dotyczące bezzałogowych systemów powietrznych skupiają się na ryzyku operacji, a nie jedynie na tym, czy pilot wykonuje lot odpłatnie. Dron używany hobbystycznie i dron z kamerą do komercyjnego fotografowania mogą podlegać podobnym wymogom, jeśli parametry lotu są porównywalne. Trzeba odróżniać obowiązki operatora systemu, pilota zdalnego oraz właściciela sprzętu, ponieważ nie zawsze są to te same osoby.

Trzy kategorie operacji

Rozporządzenie 2019/947 wyróżnia kategorię otwartą, szczególną oraz certyfikowaną. Otwarta dotyczy operacji mieszczących się w określonych granicach niskiego ryzyka. Szczególna obejmuje bardziej złożone scenariusze wymagające stosownej podstawy operacyjnej, np. zezwolenia lub oświadczenia według reguł przewidzianych prawem. Kategoria certyfikowana dotyczy najbardziej ryzykownych zastosowań wymagających dodatkowej certyfikacji i uprawnień.

Warunki kategorii otwartej

Do podstawowych warunków należy m.in. odpowiednia klasa lub status urządzenia, maksymalna masa startowa poniżej 25 kg, bezpieczna odległość od osób, brak lotu nad zgromadzeniem ludzi, utrzymywanie drona w zasięgu widoczności wzrokowej oraz wysokość co do zasady nie większa niż 120 metrów od najbliższego punktu powierzchni ziemi. Wyjątki i doprecyzowania dotyczą określonych przeszkód oraz warunków terenu. Dron nie może przewozić materiałów niebezpiecznych ani ich zrzucać.

Podkategorie A1, A2 i A3

Kategoria otwarta dzieli się na trzy podkategorie, które różnią się przede wszystkim dopuszczalną bliskością osób nieuczestniczących w operacji oraz wymaganiami dotyczącymi urządzenia i kwalifikacji pilota. W praktyce trzeba sprawdzić klasę sprzętu, ewentualne reguły przejściowe i scenariusz lotu. Nie wolno zakładać, że każdy dron o masie poniżej 250 g może latać bez ograniczeń w dowolnym miejscu.

VLOS a lot poza zasięgiem wzroku

W podstawowej kategorii otwartej pilot powinien utrzymywać drona w zasięgu widoczności wzrokowej (VLOS), z przewidzianymi w regulacji wyjątkami. Lot poza zasięgiem wzroku (BVLOS) wymaga odrębnej kwalifikacji, zwykle odpowiednich warunków kategorii szczególnej. Sam podgląd obrazu z kamery FPV nie zawsze zastępuje prawnie wymagany VLOS; znaczenie może mieć obecność obserwatora i spełnienie szczególnych warunków.

Kiedy zaczyna się kategoria szczególna

Jeżeli operacja nie spełnia warunków kategorii otwartej, operator powinien zbadać kategorię szczególną. Możliwe ścieżki obejmują zezwolenie operacyjne właściwego organu, przewidziane standardowe scenariusze oparte na oświadczeniu oraz inne właściwe mechanizmy. Wykazanie akceptowalnego ryzyka może wymagać oceny zgodnej z SORA i wdrożenia procedur operacyjnych. Czerwcowa rewizja EASA 2026 uwzględnia aktualne materiały dotyczące SORA 2.5.

Rejestracja operatora i obowiązki pilota

Operator musi ocenić, czy zachodzi obowiązek rejestracji, m.in. w związku z wyposażeniem drona w czujnik zdolny do zbierania danych osobowych, o ile nie zachodzi szczególne wyłączenie, oraz innymi kryteriami. Pilot powinien posiadać kwalifikacje odpowiednie dla kategorii i klasy drona. Nie każda osoba sterująca urządzeniem ma identyczne wymagania egzaminacyjne. Należy sprawdzić aktualny system ULC i ważność uzyskanych uprawnień.

Geograficzne ograniczenia przestrzeni powietrznej

Legalność lotu zależy także od stref geograficznych i ograniczeń przestrzeni powietrznej. Bliskość lotniska, obiektu strategicznego lub obszaru objętego szczególną ochroną może wprowadzać dodatkowe zakazy i wymagania. Operator powinien przed każdym lotem sprawdzić aktualne dane o strefach i stosowne procedury zgłaszania lub koordynacji lotu. Zgodność z limitami kategorii otwartej nie oznacza automatycznej zgody na operację w każdej strefie.

Dron z kamerą a RODO i wizerunek

Filmowanie ludzi może rodzić obowiązki z zakresu ochrony danych osobowych, prywatności i wizerunku. Samo uprawnienie do wykonania lotu w przestrzeni powietrznej nie stanowi automatycznej podstawy do publikowania zbliżeń osób ani rejestrowania ich prywatnych czynności. W działalności komercyjnej trzeba ocenić cel nagrania, zakres informacji, retencję materiału i ewentualne zgody na rozpowszechnianie wizerunku.

Planowanie operacji i odpowiedzialność

Przed lotem warto przygotować ocenę miejsca, warunków atmosferycznych, przeszkód, obecności osób postronnych, sprawności urządzenia i procedury awaryjne. Przy działalności gospodarczej znaczenie mają również właściwa dokumentacja operacyjna i zakres ochrony ubezpieczeniowej. Jeżeli dron wyrządzi szkodę, dopuszczalność lotu nie rozstrzyga automatycznie wszystkich zagadnień odpowiedzialności cywilnej. Kluczowe jest przestrzeganie standardów staranności i prawa lotniczego.

Powiązane materiały

Opóźniony lot – prawa pasażera · Odmowa przyłączenia do sieci energetycznej

Jak oceniać klasę drona i przepisy przejściowe

Przed lotem trzeba sprawdzić oznaczenie klasy urządzenia i to, czy podlega aktualnym regułom sprzętowym rozporządzenia 2019/945. W odniesieniu do starszych modeli znaczenie mogą mieć szczególne przepisy przejściowe oraz ograniczenia kategorii otwartej. W praktyce nie wystarcza sam opis producenta na stronie sklepu. Warto przechowywać dokumentację urządzenia, numer seryjny, informację o maksymalnej masie startowej i instrukcję eksploatacji. Po modyfikacji sprzętu, dodaniu kamery lub dodatkowego wyposażenia należy ponownie sprawdzić, czy parametry lotu nadal odpowiadają dotychczasowej klasyfikacji.

Lot przy wydarzeniu publicznym i zgromadzeniu ludzi

Nagrywanie koncertu, imprezy sportowej albo zgromadzenia z powietrza stwarza zwiększone ryzyko. W kategorii otwartej lot nad zgromadzeniem osób jest zabroniony, niezależnie od chęci uzyskania atrakcyjnego kadru. Trzeba rozróżnić pojedyncze osoby nieuczestniczące w operacji od zgromadzenia, którego uczestnicy nie mogą swobodnie się rozproszyć. Przy planowaniu takiego zlecenia operator powinien zbadać odrębne wymagania operacyjne i możliwości ograniczenia ryzyka. Umowa z organizatorem imprezy nie zastępuje uprawnień lotniczych.

Przegląd procedur dla firm wykorzystujących flotę UAS

Firma posiadająca kilka dronów powinna utrzymywać rejestr operatora, uprawnienia pilotów, historię przeglądów, instrukcje operacyjne i dokumentację zgód lub oświadczeń. Ważne jest również to, kto odpowiada za przygotowanie misji, sprawdzenie stref, ocenę pogody i reagowanie na incydent. Pojedyncza poprawnie wykonana operacja nie oznacza, że proces organizacyjny jest zgodny z przepisami. Regularne szkolenia i kontrola ważności kwalifikacji ograniczają ryzyko naruszeń przy rotacji pilotów i szybkim rozwoju działalności.