Lot z przesiadką na jednej rezerwacji: opóźnienie ocenia się w miejscu docelowym

Opracowanie: Zespół redakcyjny WILIŃSKI LEGAL

Pasażer lecący z przesiadką może stracić połączenie mimo tego, że pierwszy odcinek opóźnił się zaledwie o kilkadziesiąt minut. Dla oceny praw z rozporządzenia 261/2004 nie zawsze liczy się izolowany wynik pierwszego lotu. Jeżeli kolejne odcinki objęto jedną rezerwacją, istotne staje się dotarcie do miejsca docelowego całej podróży. Odmienna sytuacja może wystąpić przy dwóch niezależnie zakupionych biletach.

Dlaczego jedna rezerwacja jest kluczowa

Art. 2 lit. h rozporządzenia 261/2004 definiuje miejsce docelowe przy lotach łączonych przez odniesienie do ostatniego lotu. Orzecznictwo TSUE, w tym sprawy Folkerts (C-11/11) i České aerolinie (C-502/18), rozwija zasadę traktowania lotów objętych jedną rezerwacją jako całości dla celów określonych praw pasażera. Należy jednak sprawdzić terytorialny zakres stosowania rozporządzenia z art. 3 — sama przesiadka na lotnisku w UE nie zawsze wystarcza, aby objąć ochroną podróż zaczynającą i kończącą się poza Unią.

Opóźnienie, nadzwyczajne okoliczności i przewoźnik

Przy spełnieniu przesłanek wynikających z regulacji i orzecznictwa TSUE co do zasady istotne jest opóźnienie przybycia do ostatecznego miejsca przeznaczenia wynoszące co najmniej trzy godziny. Przewoźnik może jednak powoływać się na nadzwyczajne okoliczności i wykazać, że nie można było im zapobiec pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Nie każde zakłócenie techniczne czy organizacyjne jest taką okolicznością. Ocena odpowiedzialnego przewoźnika wymaga ustalenia, kto faktycznie wykonywał poszczególne odcinki i w jakiej konfiguracji dokonano rezerwacji.

Dokumenty potrzebne do reklamacji

Warto zachować potwierdzenie jednej rezerwacji, karty pokładowe, planowane i rzeczywiste godziny dotarcia do celu, komunikaty przewoźnika i korespondencję dotyczącą lotu zastępczego. Jeśli pasażer poniósł dodatkowe koszty, powinien zabezpieczyć rachunki oraz odrębnie ocenić uprawnienia do opieki i ewentualne inne roszczenia. Kwoty zryczałtowanej rekompensaty z art. 7 to osobna kategoria od zwrotu ceny biletu i świadczeń opiekuńczych.

Przykład zastosowania: 45 minut opóźnienia i utracona przesiadka

Pasażer ma jedną rezerwację obejmującą dwa odcinki. Pierwszy samolot przylatuje 45 minut po czasie, przez co pasażer nie zdążył na drugi, a do miejsca docelowego dotarł pięć godzin później. Analiza nie powinna skończyć się stwierdzeniem, że „45 minut to za mało na odszkodowanie”. Należy ustalić miejsce pierwszego odlotu i ostatniego przylotu, przewoźników, warunki jednej rezerwacji, przyczynę opóźnienia i działania podjęte dla zmniejszenia jego skutków. Dopiero potem można ocenić prawo do zryczałtowanego świadczenia i osobno wydatki wynikające z zakłócenia podróży.

Jedna rezerwacja ma zasadnicze znaczenie dla oceny podróży

Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 może przewidywać kompensację za znaczne opóźnienie dotarcia do miejsca docelowego także wtedy, gdy bezpośrednią przyczyną była utrata połączenia. Należy jednak udowodnić, że odcinki stanowiły jedną podróż objętą właściwą rezerwacją, ustalić rzeczywisty czas przybycia i zbadać zakres stosowania rozporządzenia ze względu na lotnisko wylotu, kierunek oraz status przewoźnika. Dwa niezależne bilety kupione w jednej wyszukiwarce nie muszą tworzyć prawnie jednej rezerwacji.

W którym momencie powstaje opóźnienie istotne prawnie

Nie należy utożsamiać opóźnienia pierwszego startu z opóźnieniem w miejscu przeznaczenia. Istotne jest ustalenie rzeczywistego czasu przybycia do końcowego portu właściwej podróży; w wielu przypadkach kluczowe znaczenie ma przekroczenie progu trzech godzin. Niezbędna jest również analiza wyjątkowych okoliczności, w tym tego, jakie rozsądne środki podjął przewoźnik w celu uniknięcia opóźnienia. Sam fakt złej pogody na jednym lotnisku nie kończy oceny całej sekwencji zdarzeń.

Trasa poza Unią a granice orzecznictwa TSUE

Rozporządzenie nie obejmuje automatycznie każdego lotu, który jedynie przelatuje przez terytorium Unii lub jest powiązany z europejską platformą rezerwacyjną. Przy podróżach rozpoczynających się poza UE, różnych przewoźnikach i połączeniach z przesiadką znaczenie mają szczegóły oraz właściwe orzecznictwo, w tym sprawa C-451/20. Profesjonalna analiza powinna wskazywać oddzielnie przesłankę terytorialną, relację przewoźników oraz jedność rezerwacji, zamiast obiecywać rekompensatę za każdy utracony transfer.

Dowody roszczenia i odrębne prawa pasażera

Trzeba zachować potwierdzenie rezerwacji, karty pokładowe, komunikaty przewoźnika, godziny faktycznego przybycia i dowody poniesionych kosztów. Roszczenie o zryczałtowaną kompensację nie jest tożsame z prawem do opieki, zwrotem ceny biletu czy odrębnym odszkodowaniem za udokumentowaną szkodę. Dokumenty powinny umożliwiać rozdzielenie tych świadczeń i uniknięcie dwukrotnego dochodzenia tych samych kosztów.

Orzecznictwo TSUE: znaczenie miejsca rozpoczęcia i zakończenia podróży

W wyroku z 24 lutego 2022 r. w sprawie C-451/20 Trybunał przyjął, że jedna rezerwacja i przesiadka na lotnisku w UE nie wystarczają do objęcia rozporządzeniem 261/2004 podróży rozpoczynającej się i kończącej w państwach trzecich. Z kolei w wyroku C-561/20 Trybunał wyjaśnił znaczenie rozpoczęcia podróży w UE w przypadku połączeń na jednej rezerwacji. Porównanie tych rozstrzygnięć pokazuje, dlaczego o uprawnieniu pasażera nie decyduje wyłącznie wielkość opóźnienia, lecz również konstrukcja całej podróży i zakres terytorialny unijnej ochrony.

Konkluzja

Jedna rezerwacja może istotnie zmienić analizę. Profesjonalna reklamacja rekonstruuje całą podróż, podstawę zastosowania unijnego rozporządzenia i faktyczne przybycie do celu, zamiast ograniczać się do opóźnienia odnotowanego na jednym odcinku.

Podstawa i źródła: rozporządzenie (WE) 261/2004, art. 2, 3, 7–9; wyrok TSUE C-451/20; https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2004/261/oj?locale=pl ; https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:62020CJ0451

Więcej o prawach pasażera

Dodatkowe analizy prawa lotniczego dostępne są w katalogu Wiedza po wybraniu kategorii „Prawo lotnicze”.