Analiza transakcji UTXO w sprawie karnej: możliwości i ograniczenia

Ustawowy punkt wyjścia

Bitcoin posługuje się modelem UTXO, w którym transakcja zużywa określone niewydane wyjścia wcześniejszych transakcji i tworzy nowe wyjścia. Nie odpowiada to prostemu zapisowi 'nadawca A wysłał odbiorcy B' w sensie prawnym. Jedna transakcja może zawierać wiele wejść i wyjść, w tym wyjście reszty pozostające pod kontrolą tej samej osoby.

Najważniejsze rozróżnienia prawne

Heurystyka common-input ownership zakłada, że adresy wejściowe mogą być kontrolowane przez jeden podmiot, ale przestaje być wiarygodna w wielu operacjach wspólnego podpisywania lub CoinJoin. Zastosowanie klastrów bez ujawnienia metodologii i stopnia pewności może prowadzić do fałszywego przypisania adresów tej samej osobie.

Dowody i weryfikacja faktów

Analiza powinna rozróżniać identyfikator transakcji, indeks wyjścia, kwotę, skrypt blokujący, kolejność potwierdzeń i obserwowaną dalszą ścieżkę. Rozpoznanie portfela giełdy albo dostawcy usług również nie oznacza, że operator i użytkownik są tym samym podmiotem. Przepływ może łączyć wiele portfeli depozytowych i rozliczeń wewnętrznych.

Przebieg sprawy i odpowiedzialność

Dowodzenie osoby faktycznie dysponującej środkami wymaga zestawienia danych łańcucha z informacjami niezależnymi: dokumentami giełdowymi uzyskanymi legalną drogą, zabezpieczonym urządzeniem, komunikacją, potwierdzeniem kontroli kluczy lub innymi źródłami. Wniosek z art. 193 k.p.k. powinien zlecać biegłemu weryfikowalne obliczenia, a nie zgadywanie tożsamości.

Przykład praktyczny

Przykład: badacz przypisuje całe wyjście transakcji osobie, która posiadała jeden z adresów wejściowych. Jeśli drugie wyjście stanowi resztę albo transakcja miała charakter wielostronny, taka interpretacja może być błędna. W raporcie konieczna jest analiza alternatyw.

Wnioski i rekomendacje

Pełnowartościowa opinia ujawnia źródła danych, użyte heurystyki, zakres niepewności i możliwość reprodukcji wyników. Wizualna strzałka na grafie stanowi hipotezę analityczną, nie rozstrzygnięcie o własności środków.

Dodatkowa analiza ryzyk i kontroli

Przy analizie UTXO każde powiązanie wejść i wyjść należy opisać jako wniosek o określonej sile, a nie stwierdzenie tożsamości posiadacza. Transakcje wielostronne, wyjścia reszty i operacje usług powierniczych mogą obalać intuicyjne wnioski z grafu. Raport dla sądu powinien pozwalać na powtórzenie obliczeń na danych źródłowych, z wyraźnym oddzieleniem hipotez od faktów. Należy wskazać, które informacje pochodzą z publicznego łańcucha, a które z dodatkowych ustaleń pozyskanych prawnie. Sama etykieta portfela giełdy nie identyfikuje konkretnego użytkownika.

UTXO nie stanowi mapy osób

W transakcji bitcoinowej wejścia i wyjścia opisują przemieszczenie jednostek wartości między skryptami lub adresami, a nie bezpośrednio tożsamości uczestników. Przypisanie kilku wejść do wspólnego podmiotu jest heurystyką, której ograniczenia zwiększają m.in. CoinJoin i transakcje usługowe. Warto wskazać poziom pewności każdej hipotezy oraz oddzielić dane on-chain od ustaleń z giełdy lub operatora.

Heurystyka wspólnych wejść i wyjątki

Łączenie wielu wejść transakcji Bitcoin w jeden klaster może sugerować wspólną kontrolę, ale nie jest dowodem tożsamości użytkownika. Konstrukcje CoinJoin, operatorzy usług i różne skrypty płatności wymagają odrębnego badania. W opinii należy wskazywać parametry heurystyki, poziom niepewności i dane pozablockchainowe, na których rzeczywiście oparto identyfikację.